Atlas klimatu świata i Polski
Strefy klimatyczne
Mapa stref klimatycznych świata z danych naukowych, opis każdej strefy i 30 typów klimatu Köppena, klimatogramy 535 miast oraz strefy klimatyczne Polski dla budownictwa i ogrodu.
Definicja
Czym są strefy klimatyczne?
Strefy klimatyczne to rozległe obszary Ziemi o podobnym klimacie – zbliżonej temperaturze, opadach i rytmie pór roku. Układają się w pasy mniej więcej równoległe do równika, bo o klimacie decyduje przede wszystkim kąt padania promieni słonecznych: im bliżej równika, tym Słońce góruje wyżej i ogrzewa powierzchnię silniej. Granice stref wyginają jednak lądy i oceany, prądy morskie, cyrkulacja atmosfery i wysokie góry.
W szkolnym podziale wyróżnia się 7 stref klimatycznych: równikową, podrównikową, zwrotnikową, podzwrotnikową, umiarkowaną, subpolarną i polarną. Poza równikową każda występuje na obu półkulach, więc na mapie widać 13 pasów. Osobno opisuje się klimat górski, który nie tworzy strefy (jest astrefowy) – w górach temperatura spada średnio o ok. 0,6 °C na każde 100 m wysokości.
Naukowcy częściej używają klasyfikacji Köppena–Geigera: 5 grup (A–E) i 30 typów klimatu wyznaczanych z miesięcznych temperatur i opadów. Nasza mapa stref klimatycznych korzysta z rastra tej klasyfikacji dla lat 1991–2020 (Beck i in., 2023), a strefy szkolne są z niego wyprowadzone.
Od równika do biegunów
Strefy klimatyczne świata
Każda karta pokazuje typowy klimatogram (słupki – opady, linia – temperatura), zasięg i udział strefy w powierzchni lądów wyliczony z mapy Köppena–Geigera.
-
ok. 10° N – 10° S
Klimat równikowy
Gorąco i wilgotno przez cały rok, codzienne ulewy, brak pór roku.
np. Dżakarta · 27 °C7% lądów
-
ok. 5–20° N i S
Klimat podrównikowy
Gorąco przez cały rok, pora deszczowa latem i pora sucha zimą.
np. Bangkok · 28 °C16% lądów
-
ok. 15–30° N i S
Klimat zwrotnikowy
Wyż zwrotnikowy: upał w dzień, chłodne noce, skrajnie mało opadów.
np. Kair · 22 °C20% lądów
-
ok. 25–40° N i S
Klimat podzwrotnikowy
Gorące lato i łagodna zima: odmiana śródziemnomorska, monsunowa i wilgotna.
np. Rzym · 17 °C8% lądów
-
ok. 40–65° N, 40–55° S
Klimat umiarkowany
Cztery pory roku, zmienna pogoda; odmiany ciepła i chłodna, morska i kontynentalna.
np. Warszawa · 9 °C28% lądów
-
ok. 60–75° N, 55–65° S
Klimat subpolarny
Krótkie, chłodne lato i długa, mroźna zima; tundra i wieczna zmarzlina.
np. Nuuk · −1 °C8% lądów
-
powyżej ok. 70° N i 65° S
Klimat polarny
Wieczny mróz: żaden miesiąc nie ma średniej powyżej 0 °C.
Antarktyda i Grenlandia – brak miast
lądolody9% lądów
-
wysokie góry na każdej szerokości
Klimat górski
Temperatura spada z wysokością o ok. 0,6 °C na 100 m – piętra klimatyczne.
np. La Paz · 8 °C4% lądów
Interaktywna mapa
Mapa stref klimatycznych świata
Przełącz strefy szkolne i 30 typów klimatu Köppena–Geigera, kliknij miejsce, by zobaczyć jego klimatogram. Podkład: OpenStreetMap.
Kliknij dowolne miejsce na lądzie, aby zobaczyć typ klimatu, strefę i klimatogram (NASA POWER 2001–2020). Najedź na legendę, aby wyróżnić jedną strefę.
Klasyfikacja naukowa
Köppen–Geiger w pigułce
Klasyfikacja Wladimira Köppena (1884, uzupełniona przez Rudolfa Geigera) to najpopularniejszy na świecie podział klimatów. Pierwsza litera oznacza grupę, druga – rodzaj opadów, a trzecia – temperaturę lata lub zimy. Cfb to więc klimat umiarkowany ciepły (C), bez pory suchej (f), z ciepłym latem (b).
Największą powierzchnię lądów zajmują typy BWh – klimat pustynny gorący (15%), Aw – klimat sawanny (12%) i Dfc – klimat subarktyczny (borealny) (10%).
A – klimaty równikowe i tropikalne
Każdy miesiąc ma średnio co najmniej 18 °C. O typie decyduje długość pory suchej.
B – klimaty suche
Parowanie przewyższa opady: pustynie (W) i stepy (S), gorące (h) lub chłodne (k).
C – klimaty umiarkowane ciepłe
Najzimniejszy miesiąc ma od 0 do 18 °C, najcieplejszy powyżej 10 °C.
D – klimaty kontynentalne (śnieżne)
Najzimniejszy miesiąc ma 0 °C lub mniej – zimą leży śnieg, lato jest ciepłe.
Polska
W jakiej strefie klimatycznej leży Polska?
Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego, w odmianie przejściowej – ścierają się tu wilgotne masy powietrza znad Atlantyku i suche, kontynentalne znad Azji. Dlatego pogoda jest zmienna, a zimy bywają raz łagodne, raz mroźne.
W klasyfikacji Köppena–Geigera dla lat 1991–2020 przeważa Dfb klimat kontynentalny wilgotny z ciepłym latem (92% mieszkańców miast), Cfb klimat umiarkowany ciepły morski (8% mieszkańców miast). Granicą jest średnia temperatura najzimniejszego miesiąca: 0 °C.
W budownictwie obowiązuje osobny podział: 5 stref klimatycznych z projektową temperaturą zewnętrzną od −16 °C do −24 °C, a także strefy przemarzania gruntu i obciążenia śniegiem.
| Strefa | Temperatura projektowa | Średnia roczna |
|---|---|---|
| I | −16 °C | 7,7 °C |
| II | −18 °C | 7,9 °C |
| III | −20 °C | 7,6 °C |
| IV | −22 °C | 6,9 °C |
| V | −24 °C | 5,5 °C |
Podróże
Gdzie jest ciepło w listopadzie?
Średnia temperatura w dzień i opady z wieloletnich danych – kierunki, w których w listopadzie jest najprzyjemniej.
Narzędzia
Kalkulatory klimatyczne
-
Klasyfikacja KöppenaWpisz 12 temperatur i opadów – poznasz typ klimatu i zobaczysz klimatogram.
-
Temperatura odczuwalnaWind chill zimą i indeks ciepła latem.
-
Punkt rosy i wilgotnośćKiedy para wodna się skrapla – na szybach, ścianach i w przegrodach.
-
Stopniodni grzaniaSezon grzewczy dla polskich miast z danych klimatycznych.
-
Głębokość przemarzaniaStrefa przemarzania gruntu i minimalne posadowienie.
-
Obciążenie śniegiemStrefy 1–5, wysokość n.p.m. i kąt dachu.
-
Strefa mrozoodpornościStrefa USDA z najniższej temperatury zimy.
-
Temperatura na wysokościO ile chłodniej jest w górach?
-
Wysokość Słońca w południeKąt padania promieni dla dowolnej szerokości i dnia roku.
Pytania i odpowiedzi
