Klimat subpolarny – strefa klimatu subpolarnego

Cechy klimatu subpolarnego

Klimat subpolarny (podbiegunowy, klimat tundry) panuje na północnych krańcach Eurazji i Ameryki Północnej, na wybrzeżach Grenlandii i na wyspach wokół Antarktydy. Lato jest krótkie i chłodne – średnia najcieplejszego miesiąca nie przekracza 10 °C (to umowna granica, powyżej której może rosnąć las) – a zima długa, ciemna i mroźna, zwłaszcza w głębi lądów.

Za kołem podbiegunowym latem trwa dzień polarny, a zimą noc polarna, gdy Słońce przez całe doby nie wschodzi. Opady są niewielkie (zwykle 200–400 mm), ale mało paruje, więc gleba jest podmokła. Pod powierzchnią zalega wieczna zmarzlina (permafrost) – latem rozmarza tylko cienka warstwa czynna, a woda nie ma gdzie wsiąknąć. Często wieją silne, porywiste wiatry.

• najcieplejszy miesiąc: 0–10 °C, najchłodniejszy: od −5 °C na wyspach do poniżej −30 °C na Syberii,
• opady: 200–500 mm, na wybrzeżach więcej, często w postaci śniegu,
• typy Köppena: głównie ET (tundra), na oceanicznych wyspach Cfc.

Gdzie występuje?

To pas tundry od Półwyspu Kolskiego przez Jamał i Tajmyr po Czukotkę, północna Alaska i Kanada z archipelagiem Arktycznym, wybrzeża Grenlandii, Spitsbergen, a na półkuli południowej – Georgia Południowa, Kerguelen i Półwysep Antarktyczny. Łagodniejszą, oceaniczną odmianę mają Islandia i Wyspy Owcze.

Roślinność i zwierzęta

Tundra jest bezleśna: rosną mchy, porosty (m.in. chrobotek reniferowy), turzyce, trawy i niskie krzewinki – bażyna, borówki – oraz karłowate brzozy i wierzby, płożące się przy ziemi, gdzie jest cieplej i mniej wieje. Latem tundra zakwita i roi się od owadów, a przylatują miliony ptaków wodnych. Stałymi mieszkańcami są renifery i karibu, piżmowoły, lemingi, lisy polarne i sowy śnieżne. Gleby tundrowe są płytkie i oglejone.

Człowiek

Rdzenni mieszkańcy – Saamowie, Nieńcy, Czukcze i Inuici – od wieków zajmują się pasterstwem reniferów, łowiectwem i rybołówstwem. Dziś region zyskuje znaczenie dzięki złożom ropy i gazu (Jamał, Alaska) oraz nowym szlakom żeglugowym. Ocieplenie klimatu powoduje rozmarzanie wiecznej zmarzliny, które niszczy budynki i drogi oraz uwalnia gazy cieplarniane.