Czym różni się klimat od pogody?
Najkrócej: pogoda to to, co mamy za oknem, a klimat – to, czego się spodziewamy. Pogoda w Warszawie 15 stycznia może oznaczać −15 °C i śnieżycę albo +8 °C i deszcz. Klimat Warszawy mówi natomiast, że średnia temperatura stycznia wynosi kilka stopni poniżej zera, a mrozy poniżej −15 °C zdarzają się, ale nie co roku. Pogoda jest więc pojedynczym „losowaniem” z możliwości opisanych przez klimat.
Normy klimatyczne – dlaczego 30 lat?
Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) zaleca wyznaczanie norm klimatycznych z 30-letnich okresów. Tak długi okres wygładza przypadkowe odchylenia pojedynczych lat. Obecnie standardem są normy z lat 1991–2020 – taki okres obejmuje mapa Köppena–Geigera na naszej stronie. Klimatogramy miast liczymy ze średnich 2001–2020 z reanalizy NASA POWER, która łączy pomiary z modelem atmosfery i obejmuje cały glob. Jeśli średnie z dwóch okresów się różnią, widać w tym ocieplenie klimatu – kolejne normy są cieplejsze od poprzednich.
Jedna mroźna zima a ocieplenie klimatu
Jedna mroźna zima czy chłodne lato nie przeczą ocieplaniu się klimatu – tak jak jeden ciepły dzień w listopadzie nie oznacza, że nadeszło lato. O zmianie klimatu świadczy kierunek zmian średnich wieloletnich w wielu miejscach naraz: w Polsce średnia roczna temperatura wzrosła w ostatnich dekadach o ponad 1 °C, rzadsze są długie mroźne zimy, a częstsze – upały.
Pory roku: astronomiczne, kalendarzowe i klimatyczne
Astronomiczne pory roku wyznaczają równonoce i przesilenia (np. wiosna od ok. 20–21 marca). Meteorolodzy dla wygody liczą pory roku pełnymi miesiącami (zima: grudzień–luty). Klimatolodzy wyznaczają termiczne pory roku z temperatury: w Polsce wyróżnia się ich sześć – z przedwiośniem i przedzimiem. Ich długość zmienia się z roku na rok i między regionami, co dobrze widać w klimacie Polski.
Gdzie sprawdzić klimat, a gdzie pogodę?
Klimat dowolnego miejsca na świecie – typ Köppena, klimatogram, średnie temperatury i opady – sprawdzisz na naszej mapie stref klimatycznych i w atlasie krajów i miast. Prognozy pogody i ostrzeżenia w Polsce publikuje Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.
