| Strefa | Głębokość przemarzania hz | Region (ogólnie) |
|---|---|---|
| I | 0,8 m | zachód kraju |
| II | 1,0 m | pas środkowy z północy na południe |
| III | 1,2 m | wschód i północny wschód, Karpaty |
| IV | 1,4 m | Suwalszczyzna |
Umowne głębokości wg mapy z normy PN-81/B-03020. Norma została wycofana w 2010 r. i zastąpiona przez Eurokod 7 (PN-EN 1997-1), ale nowej mapy nie opracowano, więc wartości hz są nadal powszechnie stosowane – m.in. w warunkach technicznych przyłączy. W wielu miastach leżących blisko granic stref publikacje podają dwie różne wartości, dlatego strefę dla działki sprawdź na mapie normy lub w urzędzie.
Co to jest głębokość przemarzania gruntu?
Zimą ujemna temperatura powietrza wnika w grunt. Głębokość przemarzania to głębokość, do której woda w gruncie zamarza. Zamarzając, zwiększa objętość o ok. 9%, więc grunty zawierające wodę – zwłaszcza gliny, iły i pyły – pęcznieją i unoszą to, co na nich stoi (wysadziny mrozowe). Wiosną grunt rozmarza i osiada. Fundament posadowiony płycej niż zasięg mrozu może pękać, a nieodpowiednio zakopana rura wodociągowa – zamarznąć.
Dlatego przepisy i dobre praktyki każą posadawiać fundamenty poniżej głębokości przemarzania (na gruntach wysadzinowych), a rury wodociągowe układać tak, by ich wierzch leżał niżej niż hz. W piaskach i żwirach, z których woda szybko odpływa, wysadziny praktycznie nie powstają – tam decydujący bywa projekt konstrukcji.
Od czego zależy przemarzanie?
- od surowości zimy – im dłużej utrzymuje się mróz, tym głębiej sięga; stąd wzrost hz z zachodu na wschód Polski,
- od pokrywy śnieżnej – śnieg izoluje, więc przy bezśnieżnym mrozie grunt przemarza głębiej,
- od rodzaju i wilgotności gruntu – suchy piasek przewodzi ciepło inaczej niż mokra glina,
- od sposobu zagospodarowania – pod odśnieżanym podjazdem czy chodnikiem mróz wnika głębiej niż pod trawnikiem.
Wskaźnik mrozu z danych klimatycznych
Surowość zimy dobrze opisuje wskaźnik mrozu – suma ujemnych średnich temperatur z kolejnych dni (w °C·dobach). Poniżej pokazujemy jego przybliżenie z temperatur miesięcznych dla miejsc z naszego atlasu. Im wyższy, tym głębiej może sięgać mróz – to ten sam kierunek, w którym rosną strefy przemarzania. Mapa ilustruje przyczynę podziału, a nie zastępuje mapy normowej.
Suma ujemnych średnich miesięcznych temperatur × liczba dni (NASA POWER 2001–2020). Ciemniejszy kolor – mroźniejsza zima.
| Miasto | Wskaźnik mrozu [°C·d] | Styczeń | Dni z przymrozkiem |
|---|---|---|---|
| Białystok | 346 | −5,3 °C | 132 |
| Bielsko-Biała | 191 | −3,3 °C | 118 |
| Bydgoszcz | 130 | −2,8 °C | 107 |
| Bytom | 200 | −3,5 °C | 118 |
| Chorzów | 218 | −3,7 °C | 123 |
| Częstochowa | 194 | −3,4 °C | 116 |
| Dąbrowa Górnicza | 188 | −3,3 °C | 118 |
| Elbląg | 102 | −2,2 °C | 94 |
| Gdańsk | 51 | −1,2 °C | 84 |
| Gdynia | 21 | −0,6 °C | 76 |
| Gliwice | 146 | −2,9 °C | 111 |
| Gorzów Wielkopolski | 49 | −1,5 °C | 99 |
| Kalisz | 116 | −2,6 °C | 107 |
| Katowice | 191 | −3,4 °C | 118 |
| Kielce | 236 | −3,9 °C | 125 |
| Koszalin | 16 | −0,5 °C | 81 |
| Kraków | 146 | −2,8 °C | 113 |
| Legnica | 49 | −1,5 °C | 99 |
| Lublin | 263 | −4,3 °C | 123 |
| Olsztyn | 283 | −4,5 °C | 127 |
| Opole | 109 | −2,4 °C | 108 |
| Poznań | 88 | −2,2 °C | 104 |
| Płock | 200 | −3,7 °C | 117 |
| Radom | 215 | −3,7 °C | 120 |
| Ruda Śląska | 179 | −3,2 °C | 116 |
| Rybnik | 158 | −3 °C | 114 |
| Rzeszów | 202 | −3,5 °C | 116 |
| Sosnowiec | 179 | −3,2 °C | 116 |
| Szczecin | 85 | −1,9 °C | 106 |
| Tarnów | 169 | −3,1 °C | 116 |
| Toruń | 151 | −3,1 °C | 111 |
| Tychy | 176 | −3,2 °C | 115 |
| Warszawa | 233 | −4 °C | 120 |
| Wałbrzych | 260 | −4 °C | 137 |
| Wrocław | 65 | −1,9 °C | 102 |
| Włocławek | 160 | −3,2 °C | 111 |
| Zabrze | 182 | −3,3 °C | 116 |
| Zielona Góra | 64 | −1,8 °C | 106 |
| Łódź | 215 | −3,7 °C | 121 |
Jak głęboko posadowić fundament?
Na gruntach wysadzinowych spód ławy fundamentowej powinien leżeć co najmniej na głębokości hz dla strefy (a w praktyce także nie płycej niż ok. 0,5 m poniżej terenu). Na gruntach niewysadzinowych (piaski, żwiry) i przy fundamentach ocieplonych – np. płytach fundamentowych z izolacją obwodową lub fundamentach płytkich chronionych przed mrozem (FPSF) – dopuszcza się płytsze posadowienie, ale wymaga to projektu. Głębokość zawsze ustala projektant na podstawie badań geotechnicznych.
Szybkie obliczenia dla wybranej strefy wykonasz w kalkulatorze głębokości przemarzania.
