Co to jest strefa mrozoodporności?
Strefy mrozoodporności (hardiness zones) opracował Departament Rolnictwa USA (USDA), a dziś używa się ich na całym świecie – także na etykietach roślin w polskich szkółkach. Strefę wyznacza średnia z najniższych temperatur zanotowanych w kolejnych zimach (średnie roczne minimum absolutne), zwykle z 30 lat. Każda strefa obejmuje 10 °F (ok. 5,6 °C) i dzieli się na podstrefy „a” (chłodniejszą) i „b” (cieplejszą) co 5 °F (ok. 2,8 °C).
Oznaczenie na roślinie, np. „strefa 6”, oznacza, że roślina powinna przetrwać zimy typowe dla strefy 6 i cieplejszych (7, 8…). W chłodniejszej strefie 5 może przemarzać. Strefa nie mówi natomiast nic o przymrozkach wiosennych, długości lata ani o suszy – to osobne zagrożenia.
Strefy mrozoodporności w Polsce
Najcieplejsze są zachód kraju i wybrzeże – przeważają tam strefy 7a–7b. W centrum Polski typowa jest strefa 6b, na wschodzie 6a, a najchłodniejsze rejony – Suwalszczyzna i wyżej położone tereny górskie – to strefy 5b–6a, w najwyższych partiach gór jeszcze niższe. Ogrody w miastach bywają o pół strefy cieplejsze (miejska wyspa ciepła), a zagłębienia terenu, gdzie gromadzi się zimne powietrze – o pół strefy chłodniejsze.
Te przedziały są orientacyjne. Najdokładniej wyznaczysz strefę dla swojej miejscowości, wpisując do kalkulatora średnią z najniższych temperatur kilkunastu ostatnich zim, np. z danych najbliższej stacji meteorologicznej.
| Strefa | Średnie minimum zimy od [°C] | do [°C] | W °F | Polska |
|---|---|---|---|---|
| 1a | −51,1 | −48,3 | -60…-55 | |
| 1b | −48,3 | −45,6 | -55…-50 | |
| 2a | −45,6 | −42,8 | -50…-45 | |
| 2b | −42,8 | −40 | -45…-40 | |
| 3a | −40 | −37,2 | -40…-35 | |
| 3b | −37,2 | −34,4 | -35…-30 | |
| 4a | −34,4 | −31,7 | -30…-25 | |
| 4b | −31,7 | −28,9 | -25…-20 | |
| 5a | −28,9 | −26,1 | -20…-15 | |
| 5b | −26,1 | −23,3 | -15…-10 | występuje |
| 6a | −23,3 | −20,6 | -10…-5 | występuje |
| 6b | −20,6 | −17,8 | -5…0 | występuje |
| 7a | −17,8 | −15 | 0…5 | występuje |
| 7b | −15 | −12,2 | 5…10 | występuje |
| 8a | −12,2 | −9,4 | 10…15 | |
| 8b | −9,4 | −6,7 | 15…20 | |
| 9a | −6,7 | −3,9 | 20…25 | |
| 9b | −3,9 | −1,1 | 25…30 | |
| 10a | −1,1 | 1,7 | 30…35 | |
| 10b | 1,7 | 4,4 | 35…40 | |
| 11a | 4,4 | 7,2 | 40…45 | |
| 11b | 7,2 | 10 | 45…50 | |
| 12a | 10 | 12,8 | 50…55 | |
| 12b | 12,8 | 15,6 | 55…60 | |
| 13a | 15,6 | 18,3 | 60…65 |
Granice przeliczone z definicji w stopniach Fahrenheita; dolna granica należy do strefy, górna – do następnej.
Jak dobierać rośliny do strefy?
- Wybieraj rośliny oznaczone strefą równą lub niższą niż Twoja – mają zapas mrozoodporności.
- Rośliny z granicy strefy sadź w miejscach osłoniętych od wiatru, przy ścianie budynku, i okrywaj na zimę – szczególnie młode egzemplarze.
- Pamiętaj o przymrozkach wiosennych – groźniejsze od zimowego mrozu bywają dla kwitnących drzew owocowych i roślin, które wcześnie ruszają z wegetacją.
- Suche mrozy bez śniegu są groźniejsze niż mróz przy grubej pokrywie śnieżnej, która izoluje korzenie.
