Klimat umiarkowany – strefa klimatu umiarkowanego

Cechy klimatu umiarkowanego

Strefa klimatu umiarkowanego rozciąga się mniej więcej między 40° a 60–65° szerokości geograficznej. To obszar czterech termicznych pór roku – wiosny, lata, jesieni i zimy – oraz bardzo zmiennej pogody. Leży w zasięgu wiatrów zachodnich, którymi wędrują niże barometryczne z frontami atmosferycznymi, na przemian z wyżami. Dlatego pogoda potrafi zmienić się kilka razy w tygodniu, a kolejne zimy czy lata bywają zupełnie różne.

Średnia temperatura roczna wynosi zwykle od 0 do 15 °C, a opady – od 300 do 1500 mm. Wielkie znaczenie ma odległość od oceanu:

• odmiana morska (oceaniczna) – łagodna zima, chłodne lato, mała amplituda i opady przez cały rok; Wielka Brytania, Irlandia, Francja, Benelux, Norwegia zachodnia, Nowa Zelandia (typ Cfb);
• odmiana przejściowa – zmienna, z wpływami raz morskimi, raz kontynentalnymi; Polska, Niemcy, Czechy (na granicy typów Cfb i Dfb);
• odmiana kontynentalna – mroźna zima, gorące lato, duża amplituda i mniej opadów, głównie latem; Rosja, Ukraina, Kazachstan, środkowa Kanada i USA (Dfb, Dfa);
• odmiana chłodna (borealna) – krótkie lato i długa, bardzo mroźna zima; Syberia, północna Skandynawia, Kanada, Alaska (Dfc, Dwc, Dwd);
• odmiana sucha – stepy i półpustynie w głębi kontynentów (BSk, BWk): Wielkie Równiny, stepy Kazachstanu, Gobi, Patagonia.

Gdzie występuje?

Strefa umiarkowana obejmuje prawie całą Europę (poza jej południem i dalekim północnym wschodem), dużą część Azji od Uralu po Pacyfik, Kanadę i północne Stany Zjednoczone, a na półkuli południowej – Patagonię, Tasmanię i Nową Zelandię. Na półkuli południowej jest jej niewiele, bo w tych szerokościach przeważają oceany.

Roślinność i gleby

W odmianie morskiej i przejściowej naturalną roślinnością są lasy liściaste (buk, dąb, grab, lipa, jesion) i mieszane na glebach brunatnych i płowych. Dalej na północ i wschód dominuje tajga – lasy iglaste ze świerkiem, jodłą, sosną i modrzewiem – na ubogich glebach bielicowych, często na wiecznej zmarzlinie. W głębi kontynentów las ustępuje stepom i preriom z bardzo żyznymi czarnoziemami – to spichlerze świata: Ukraina, Wielkie Równiny, Pampa.

Człowiek i gospodarka

Umiarkowany klimat z wyraźnymi porami roku okazał się bardzo przyjazny dla rolnictwa i osadnictwa – leżą tu najgęściej zaludnione i najbardziej uprzemysłowione regiony Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej. Uprawia się zboża (pszenicę, żyto, jęczmień), ziemniaki, buraki i rzepak, a w tajdze prowadzi się gospodarkę leśną. Sezon wegetacyjny trwa od kilku miesięcy na północy do ponad 7 na południu strefy, a zimowe przymrozki wyznaczają terminy siewu i ogrzewania budynków.